Dlaczego kontrola rozpylaczy jest tak ważna?

W trakcie eksploatacji otwór rozpylacza stopniowo ulega zużyciu. Powoduje to jego rozkalibrowanie, czyli zmianę wydatku cieczy oraz kąta rozpylania. W praktyce oznacza to, że opryskiwacz może podawać większą lub mniejszą ilość cieczy niż zakładano.

Skutki mogą być poważne:

• nierównomierne pokrycie roślin,
• obniżona skuteczność zabiegów,
• większe zużycie środków ochrony roślin,
• ryzyko uszkodzenia plantacji,
• zwiększone zagrożenie dla środowiska.

Przykładowo, jeśli planujemy wykonać zabieg z dawką pozwalającą opryskać 10 hektarów, zużyte rozpylacze mogą sprawić, że cieczy wystarczy jedynie na 8 hektarów.

Wydajność rozpylaczy a norma ISO

Każdy rozpylacz posiada określony wydatek wyrażony w litrach na minutę (l/min). Wydajność oznaczana jest zgodnie z międzynarodową normą ISO za pomocą kolorów.

Przykładowo:

• niebieski rozpylacz ISO 03 powinien osiągać wydatek 1,2 l/min przy ciśnieniu 3 barów, niezależnie od producenta.

Norma ISO dopuszcza odchylenie od wartości wzorcowej na poziomie ±5%, jednak dotyczy to badań wykonywanych w warunkach laboratoryjnych.

Podczas pomiarów wykonywanych we własnym gospodarstwie przyjmuje się, że rozpylacz, którego wydatek odbiega od wartości katalogowej o więcej niż 10%, należy wymienić.

Co może wpływać na wynik pomiaru?

Podczas samodzielnej kontroli należy pamiętać, że na wynik pomiaru wpływa wiele czynników, między innymi:

• temperatura otoczenia,
• temperatura wody użytej do testu,
• ciśnienie atmosferyczne,
• wilgotność powietrza,
• szczelność układu ssącego opryskiwacza,
• dokładność manometru,
• stan uszczelek i membran w korpusach rozpylaczy.

Dlatego zawsze warto interpretować wyniki z uwzględnieniem stanu całego układu opryskowego.

Jak sprawdzić wydatek rozpylaczy?

Najlepiej wykonywać pomiar jednocześnie na kilku rozpylaczach — producent zaleca minimum trzy. Pozwala to porównać wydajność sąsiadujących ze sobą rozpylaczy i szybciej wykryć ewentualne nieprawidłowości.

Do pomiaru potrzebne będą kubki kalibracyjne o pojemności 2 litrów.

Krok 1. Przygotuj opryskiwacz

Uruchom opryskiwacz i ustaw stałe ciśnienie robocze, np. 3 bary. Pomiar należy wykonywać przy pracującej całej belce opryskowej.

Krok 2. Zmierz wydatek

Podstaw kubki kalibracyjne pod wybrane rozpylacze i przez 60 sekund zbieraj wypływającą ciecz.

Przy kolejnych pomiarach pozostaw jeden kubek pod ostatnim sprawdzanym rozpylaczem, a pozostałe przestawiaj na kolejne pozycje. Dzięki temu łatwiej zauważyć różnice pomiędzy sąsiednimi rozpylaczami.

Krok 3. Porównaj wynik z tabelą producenta

Po zakończeniu pomiaru odczytaj ilość cieczy w każdym kubku i porównaj ją z wartościami podanymi w tabeli wydatków dla danego typu rozpylacza.

Jeżeli wydatek różni się od wartości katalogowej o więcej niż 10%, rozpylacz należy uznać za zużyty i wymienić.

Nierówny wydatek nie zawsze oznacza zużyty rozpylacz

Jeżeli jeden z rozpylaczy osiąga wyraźnie inny wynik niż pozostałe, nie zawsze oznacza to jego uszkodzenie.

Przyczyną mogą być również:

• nieszczelności po stronie ssącej,
• zużyte membrany i uszczelki w korpusach,
• niesprawne zaworki odcinające,
• zapchane filtry.

Każdy z tych elementów może powodować zmniejszenie wydatku, mimo że sam rozpylacz pozostaje sprawny.

Jak sprawdzić stan korpusów rozpylaczy?

Najprostszym sposobem jest zamiana rozpylaczy miejscami.

Jeżeli po przełożeniu rozpylacza wynik pomiaru pozostaje taki sam, problem najprawdopodobniej leży w korpusie, a nie w samym rozpylaczu.

Zużyte membrany lub uszczelki powodują nieprawidłowe doprowadzanie cieczy do rozpylacza, co przekłada się na błędny wydatek.

Pamiętaj o czystości filtrów

Zapchane filtry również wpływają na wydajność rozpylaczy.

Przed wykonaniem pomiarów warto sprawdzić stan:

• filtra ssawnego,
• filtrów ciśnieniowych,
• filtrów sekcyjnych,
• filtrów umieszczonych przy rozpylaczach.

Dopiero sprawny i czysty układ pozwala uzyskać wiarygodny wynik.

Jak prawidłowo czyścić rozpylacze?

Do czyszczenia rozpylaczy należy używać wyłącznie specjalnych szczoteczek przeznaczonych do tego celu.

Wiele z nich pełni również funkcję klucza do odkręcania kołpaków.

Nigdy nie należy udrażniać otworu rozpylacza drutem, gwoździem ani innymi ostrymi przedmiotami. Powoduje to trwałe uszkodzenie otworu wylotowego, zmianę charakterystyki strumienia oraz zwiększenie wydatku cieczy. Taki rozpylacz nie nadaje się już do dalszej pracy i powinien zostać wymieniony.

Regularna kontrola to większa skuteczność zabiegów

Regularne sprawdzanie wydajności rozpylaczy pozwala utrzymać wysoką jakość oprysków, ograniczyć zużycie środków ochrony roślin i uniknąć kosztownych błędów podczas zabiegów.

Kontrola zajmuje zaledwie kilkanaście minut, a może uchronić przed stratami wynikającymi z nierównomiernego oprysku. Warto wykonywać ją przed rozpoczęciem sezonu oraz regularnie w trakcie intensywnej eksploatacji opryskiwacza.